14 februari Marga Haas

14 februari 2021

Licht der wereld

In dit korte morgengebed horen we een verhaal uit het evangelie van Johannes. Jezus geneest een blinde man. De man heeft altijd in een donkere wereld geleefd en Jezus geeft hem licht in zijn ogen. Daarnaast zegt Jezus over zichzelf: ‘Ik ben het licht der wereld.’ Maar licht is niet bedoeld om náár te kijken. Licht is bedoeld om méé te kijken. Wat betekent dat, als Jezus zichzelf licht noemt?

In dit morgengebed gaat voor ds. Marga Haas uit Middelburg. Zij is thuis in de mystiek en (s)preekt en schrijft er inspirerend over. Zie www.margahaas.nl

Morgengebed  Marga Haas

Liederen zijn genomen uit het Liedboek, Zingen en bidden in huis en kerk (2013)

Welkom en mededelingen  van het bestuur

Volgende week zondagmiddag om  2 uur is er via zoom een online workshop met Arienne Klijn over Eenheid in verscheidenheid met je innerlijke familie. De workshop gaat over innerlijke, soms tegenstrijdige stemmen die je in jezelf draagt. Binnenkort komt de link hiervoor op onze website te staan

Pianospel

Kaars aansteken 

Richt je op het licht
Maar verstop je niet voor het duister
Beiden dragen het leven

Stilte

Wisseling ‘van de wacht’

Inleidende woorden

Lied 217:1 en 3

De dag gaat open voor het woord des Heren,

zon die wij zoeken, kracht die wij ontberen,

bron die wij horen als wij tot Hem keren,

vroeg in de morgen.

Door U geschapen om uit U te leven;

hartslag en adem hebt Gij ons gegeven,

land waar wij wonen, licht waarnaar wij streven, oorsprong en toekomst.

Een klein deel uit Psalm 27

De Eeuwige is mijn licht, mijn behoud, wie zou ik vrezen?

Al trok een leger tegen mij op, mijn hart zou onbevreesd zijn.

Al woedde er een oorlog tegen mij, nog zou ik mij veilig weten.

Ik vraag aan de Eeuwige één ding,

het enige wat ik verlang: wonen in het huis van de Eeuwige

alle dagen van mijn leven, om de liefde van de Eeuwige te aanschouwen,

hem te ontmoeten in zijn tempel.

Lied 598 (Als alles duister is)

Als alles duister is,

ontsteek dan een lichtend vuur

dat nooit meer dooft,

een vuur dat nooit meer dooft.

Lezing Johannes 9:1-7

Lied 534:1

Hij die de blinden weer liet zien,

hun ogen kleur liet ondervinden

is zelf het licht dat ruimte geeft:

ons levenslicht, de Zoon van God.

Korte overweging

Om deze overweging voor te bereiden ga ik speciaal een stukje fietsen. Ik rijd naar het Veerse Meer, zo’n acht kilometer van mijn huis vandaan, om daar te genieten van de rust, de stilte en de weidsheid van het water. Het waait behoorlijk, maar ik heb vooralsnog de wind in de rug. Ik laat Middelburg achter me en rijd de ruimte van de polders in. Groene weiden, omgeploegde akkers, ondergelopen land, waar weide- en trekvogels bivakkeren. Twee ooievaars. Het is kraakhelder. Ik kan de kale bomen verderop, in een rechte lijn langs het kanaal, aanraken. De kerk en het stadhuis van stadje Veere tekenen zich scherp af tegen de lucht. Boven mij stevige wolken, maar tussendoor krijgt de zon alle gelegenheid. Hij staat laag en zijn licht strijkt over het land. Het groen wordt groener, het blauw blauwer en het wit witter. Het lage licht van de zon kust de schoonheid van het landschap wakker.

Er trekt een wolk voorbij en het schouwspel wordt onderbroken. Ik draai me om op mijn zadel om te zien hoe groot de wolk is en hoe lang de onderbreking duurt, maar daar piept de zon alweer tevoorschijn en schijnt vol in mijn gezicht. Ik raak verblind. Suf. Ik moet natuurlijk niet in de zon kijken. Het enige dat ik hoef te doen is te genieten van wat het zonlicht zichtbaar maakt.

***

Vandaag begint carnaval – of liever: zou carnaval beginnen. En woensdag, als carnaval voorbij is, is het Aswoensdag. We staan op de drempel van de vastentijd of veertigdagentijd. Weken van inkeer en bezinning. Weken op weg naar Pasen.

Dat wordt in de kerk in sommige dingen zichtbaar. Nu weet ik niet hoe liturgisch uw gemeente is, maar als dat niet zo is, kent u wellicht de gebruiken van andere gemeenten. De liturgische kleur verandert van groen naar paars. Er wordt geen glorialied gezongen. Soberheid en verstilling – helemaal als op Goede Vrijdag de Paaskaars wordt uitgeblazen. De beweging die deze weken gemaakt wordt, is een beweging van buiten naar binnen. Een beweging van onrust naar stilte. Een beweging van licht naar duisternis.

***

Ons land, onze wereld, gaat door een donkere periode. Er is veel onzekerheid, angst, zorg. Sommigen vrezen voor hun gezondheid, anderen voor hun baan of hun zaak, weer een ander lijdt onder de leegte en de stilte. Vragen en zorgen bepalen onze gedachten. Wat gaan de maatregelen die al zo lang duren, betekenen voor mij persoonlijk, voor mijn naasten? En wat gaan ze betekenen voor deze samenleving, de economie, deze wereld? Pas in de loop der tijd zal dat duidelijk worden. In de tussentijd kunnen de zorgen je naar de keel grijpen. Er is veel dat ons een donkere kijk op ons leven zou kunnen geven.

***

Vandaag klonk een stukje uit het evangelie naar Johannes. In dit verhaal geneest Jezus een blinde man. Hij strijkt modder op de ogen van de blinde, draagt hem óp zich te gaan wassen en de man komt kijkend terug. De man heeft door zijn blindheid in een donkere wereld geleefd en Jezus geeft hem licht in zijn ogen.

Jezus noemt zichzelf het licht der wereld. Dat heeft hij een hoofdstuk eerder al gedaan en in het stuk dat we vandaag lazen, herhaalt hij deze woorden. ‘Ik ben het licht der wereld.’ Het is belangrijk om even stil te staan bij wat dat betekent: licht. Licht op zich kun je niet zien. Licht zie je alleen omdat het op iets valt. Licht maakt dátgene zichtbaar. Licht op zich kun je niet zien. Licht zie je alleen omdat het op iets valt.

Licht is ook niet bedoeld om náár te kijken. Ik werd daaraan herinnerd toen ik op de fiets zat. Het licht van de zon is te sterk en je raakt verblind. Licht is niet bedoeld om náár te kijken. Licht is bedoeld om méé te kijken. Onze omgeving, deze hele aarde – als de zon er niet was om zijn licht erop te laten vallen, dan leefden wij in duisternis en zagen wij niets. Licht valt op de dingen en daardoor kunnen wij zien. Licht zelf verblindt, maar als het ergens op valt, kunnen we dát zien. Licht is van zichzelf niet iets, maar het maakt andere dingen zichtbaar. Licht is niet bedoeld om náár te kijken. Licht is bedoeld om méé te kijken.

En als Jezus zichzelf Licht der wereld noemt, moeten we ons dat goed realiseren. Jezus, Licht der wereld, is niet bedoeld om náár te kijken, maar om méé te kijken. Dat klinkt gek, dus ik herhaal het: Jezus is niet bedoeld om náár te kijken, maar om méé te kijken. Het is niet de bedoeling dat wij ons blind staren op Jezus zelf. Op zijn persoon, op zijn bestaan. Het is de bedoeling dat we het licht dat Jezus is op deze wereld laten vallen en dán zien wat zich in dat licht aan ons laat zien. Het is de bedoeling dat wij deze wereld waarnemen in het licht dat Jezus is. Alsof we de wereld, ons leven, onszelf zien door zijn ogen.

Dat is een heel andere manier van kijken dan we doorgaans doen. Het kijken door de ogen van Jezus is een kijken dat helemaal gezuiverd is van eigenbelang, vrij van denken in ‘jij of ik’. Het waarnemen door de ogen van Jezus is een waarnemen dat uitgaat van vertrouwen, verbondenheid, compassie. Het is een waarnemen dat uitgaat van complete aanvaarding – complete aanvaarding van alles wat je ziet en complete aanvaarding van jezelf.

***

Als wij ons bestaan waarnemen door onze eigen ogen, zien wij crisis, ontwrichting. Vragen, zorgen, angst misschien. Dit verhaal uit Johannes, van de genezing van een blinde man en Jezus die zichzelf het licht der wereld noemt, nodigt ons uit het licht van Christus te laten vallen op alles wat ons gebeurt, op alles wat gaande is in onze maatschappij en in deze wereld – en om ons de ogen te laten openen voor wat er dan zichtbaar wordt. Amen.

Veel te laat heb ik jou lief gekregen, Trijntje Oosterhuis

Gebeden

Onze Vader die in de hemelen zijt, uw naam worde geheiligd;

uw Koninkrijk kome; uw wil geschiede,

gelijk in de hemel alzo ook op de aarde.

Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schulden,

gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren;

en leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van den boze.

Want van U is het Koninkrijk en de kracht

en de heerlijkheid in eeuwigheid.

Amen.

Lied 600: 1 en 5

Licht, ontloken aan het donker,
Licht, gebroken uit de steen,
Licht, waarachtig levensteken,
werp uw waarheid om ons heen!

Licht, straal hier in onze ogen,
Licht, breek uit in duizendvoud,
Licht, kom ons met stralen tooien,
ga ons voor van hand tot hand!

Slotwoorden en zegen

Pianospel


Zondag 20 december was Marga te gast bij Annemiek Schrijver in De Verwondering. “Een gesprek over mijn werk in het hospice, de depressie die ik doormaakte, over Meester Eckhart en Johannes van het Kruis en nog veel meer.”

Deze uitzending is na te bekijken op 

https://kro-ncrv.nl/marga-haas



Deel dit artikel