19 juli Marieke de Vries-Hofman

19 juli 2020

Welkom!

Welkom bij deze viering van Vrijzinnigen Bennekom in De Ontmoeting waarin Marieke de Vries spreekt over het thema: “Trouw blijven aan jezelf”.

Kaarstekst

Zomernacht

Doe nu eens even die gedachten dicht van je.

Denk nu eens liever niet na over morgen.

Kijk niet steeds weer die bosrand van gisteren

na, bramenplukker die je bent zoals vroeger

maar nu. Maak even geen onderscheid tussen

een wie en hoezo en de kans op anders.

Doe in je hoofd uit de lamp, hoor wat er is,

ademt en ritselt, kwaakt in de kikkers.

Leef met je lichaam van nachtwind de koelte.

Geeuw je een gat in het hart en proef het

zo rood als sap van bramen. Wees langzaam

door vogels gezongen het wordende licht.

 (C.O. Jellema)

Inleiding op het thema aan de hand van een zandloper

Een poosje geleden werd ik in korte tijd twee keer bericht over een zandloper. Mijn kleindochter van 3,5 vertelde enthousiast: “Oma, ik heb een nieuwe tandenborstel van mama gekregen met een zandloper”. En in één adem er achteraan: “dan kun je precies zien hoe lang je moet poetsen”.

Het tweede bericht was in verband met een meditatie. Daar werd de ademhaling vergeleken met een zandloper: je ademt in (bovenste gedeelte) er is een moment van rust (het smalle deel) en je ademt uit (het onderste deel). Je kunt spreken van ademruimte en adempauze. We hebben het beiden nodig om te leven!

Deze twee opmerkingen waren het beginnetje van het thema van deze viering: Blijf trouw aan jezelf! De zandloper krijgt een speciaal plaatsje.

Ooit was het een belangrijk meetinstrument op de scheepvaart. Eén glas laten leeglopen duurde een half uur. De stand van de zon midden op de dag was het meetpunt en zo kon de scheepvaart afstanden en tijden bepalen.

De zandloper is vooral ook bekend van het verglijden van de tijd. In de 18e eeuw zag je regelmatig een gevleugelde zandloper op grafstenen. Als teken van vergankelijkheid. De afgebeelde vleugels op de zandloper stelden de vleugels van een duif voor, maar je zag ook wel twee verschillende vleugels: een vleugel van een duif en een vleugel van een vleermuis als symbool van het leven dat vervliegt bij dag en nacht, bij goed en kwaad.

Er is ook een meer spirituele betekenis van de zandloper, daar ga ik straks meer over vertellen.

Deze heeft alles te maken met “Trouw blijven aan jezelf”; als je jezelf bent kwijt geraakt, je ziel en zaligheid, als je alles bent verloren, zoek dan jezelf terug in het domein waar je eens werd geboren. In het lied van Teresa van Avila wordt dit proces mooi bezongen. We gaan luisteren.

Lied van Teresa van Avila (BLB 39)

Ziel, zoek jezelf in mij,zoek en vind mij in jou,

zo zegt de Ene.

Ziel, jij bent deel van mij,ik ben het vuur van jouw

diepste verlangen.

Als je ontdekken zou jouw eigen beeltenis

in mij getekend,

dan zou je huiverend inzien hoe mooi je bent,

lief en bekoorlijk

Ben je ooit kwijtgeraakt zelf, ziel en zaligheid,

alles verloren –

zoek dan jezelf terug

in mijn domein waar je eens werd geboren.

Mocht je vergeten zijn waar je mij vinden kunt,

wanhoop niet, liefste!

Zwerf niet van hier naar ginds,

zoek in jezelf en vind mij in jouw diepte.

Uitwerking thema

De spirituele symboliek van de zandloper heeft te maken met haar vorm. De twee compartimenten, de glazen, waar de zandloper uit bestaat staan voor het hogere en het lagere, hemel en aarde of toekomst en verleden. En de beweging van het zand verwijst naar een aantrekkingspool: de aantrekkingskracht van het lagere. Maar er zijn echter twee polen, een aardse en een hemelse.

De aantrekkingskracht van de hemelse pool zou voorgesteld moeten worden door een opwaartse beweging van het zand naar het bovenste glas. Dit is fysiek onmogelijk is, daarom kan  deze beweging gesymboliseerd worden door het omkeren van de zandloper.

Spiritueel gesproken kunnen we zeggen dat een beweging naar het hogere een ‘ommekeer’ is. Wanneer we spreken van een ommekeer dan wendt de mens zich af van de wereld die zijn ziel gevangen houdt. Je denkt dat je geen kant meer op kunt en dan is daar plotseling een opening en kan er een eerste stap gezet worden naar genezing, heling of bevrijding.

Er is sprake van een aantrekkingskracht als van twee magneten. Een ontmoeting van de twee krachten vindt plaats in het smalle gedeelte. Daar vindt het leven midden in de realiteit plaats. De adempauze. Daar vallen hemel en aarde samen, toekomst en verleden. Soms kun je dat bijvoorbeeld ervaren in meditatie of in de natuur, tijdens een goed gesprek. Als het mij overkomt ervaar ik het zelf als een intiem gebeuren waarin ik heel dicht bij mezelf ben en tegelijkertijd me opgenomen voel in een groter geheel.

Het mooie van het spirituele beeld van de zandloper is dat je de aardse schoonheid als reflectie van de hemelse schoonheid kunt zien en omgekeerd. Er is dan geen sprake van een oppositie van hemel en aarde, maar van verschil in vorm, in manifestatie.

Het omkeren van de zandloper is een keuze. Het is een keuze voor verandering van richting en zou zomaar kunnen bewerkstellingen dat de verontrustte ziel bevrediging en kalmering vindt.

Het grootste gevaar in deze tijd dat ons bedreigt is misschien wel de verharding van ons gevoelsleven en de neiging om het leven vooral door middel van denken en berekeningen tegemoet te treden. Dan wordt een mens een wandelende encyclopedie, maar ook kil als ijs. Je kunt trouw blijven aan jezelf als jouw voelen en denken zich verbinden tot een denken met het hart. Je mag dan zien en ervaren wat het leven jou te bieden heeft.

Teresa van Avila zong het al: “Ziel zoek je zelf in mij, zoek en vind mij in jou. Ziel, jij bent deel van mij ik ben het vuur van jouw diepste verlangen”.

Die zoektocht is lang niet altijd gemakkelijk, zoals het leven ook zijn bergen en dalen kent. Ik hoorde  een paar weken geleden voor het eerst het lied ‘Moed’ van Merlijn Weerdenburg. Zij schreef dit lied vorig jaar naar aanleiding van haar ernstig zieke vader. Het raakte me omdat zij met weinig woorden bezingt dat pijn en lijden uiteindelijk haar moed gaven om door te gaan. Ze bleef dicht bij zichzelf door dit lied te schrijven: aarde en hemel, verleden en toekomst verbonden zich.

We gaan kijken en luisteren naar

Lied: Moed door Marlijn Weerdenburg

Dankjewel lieve angst Dankjewel donkerte

Dankjewel eenzaamheid, zoet verdriet, stem van spijt

Dankjewel lieve pijn Dankjewel diepte punt

Dankjewel valse start, jaloezie, onrustig hart

Je rechtte mijn rug, je veerde me terug

Je dwong mij te kiezen

Ik verloor mijn angst te verliezen

En nu ik je ken Zie ik hoe dapper ik ben

Soms vind je de moed, pas echt als het moet

Zie je wel wanhoop Zie je wel twijfel

Zie je wel achterdocht, die achter ieder woord iets zocht

Zie je wel zeurend hoofd Zie je wel doembeeld

Zie je wel diepe kras, die dieper leek in een half glas

Je rechtte mijn rug, je veerde me terug

Je dwong mij te kiezen

Ik verloor mijn angst te verliezen

En nu ik je ken Zie ik hoe dapper ik ben

Soms vind je de moed, pas echt als het moet

Dankjewel lieve angst Dankjewel donkerte

Dankjewel eenzaamheid.

Verhaal van de wijze uil en een zandloper

Tot slot een kort verhaal van Dr. E. Gene Rooney waarin zowel de zandloper als tijdsaanduider en de spirituele betekenis, de verbinding tussen aarde en hemel, verleden en toekomst, aan bod komen. Een verhaal over een wijze uil en een zandloper:

De uil werd als wijs beschouwt omdat hij heel weinig zei.

Diep in zijn prachtige huisje in de oude eikenboom bewaarde hij zijn meest gewaardeerde bezit, een grote zandloper. De uil hield ervan om te zien hoe de zandkorreltjes zich verplaatsten en daar te peinzen over het thema – de tijd – . Waarom gaat de tijd soms zo langzaam en op andere momenten juist zo snel? Wie heeft als eerste geleerd om de tijd te meten?

Deze en allerlei andere vragen omtrent de tijd hielden hem vrijwel constant bezig.

Zittend op zijn tak van waaruit hij de hele omgeving goed kon overzien, keek hij van tijd tot tijd naar binnen. Kijkend naar zijn zandloper om, terwijl het maanlicht erover viel vast te stellen hoeveel van de nacht hem nog restte. Van tijd tot tijd liet hij zijn roep weerklinken in de nachtelijke stilte van het bos, zoals ook de oude stadsomroeper het verstrijken van de tijd aankondigde.

Op een nacht werd de oude uil bezocht door een jonge uil. De jonge uil bemerkte dat de oude uil veel tijd besteedde aan het verstrijken van de tijd en vroeg: Waarom, wat is er zo belangrijk aan tijd?

De oude uil keek peinzend naar de jonge uil, hij was onder de indruk van zo’n diepzinnige vraag, maar het dilemma wat de uil vooral bezighield was:

Hoe slim is de jonge uil, hoeveel van de volledige waarheid kan hij aan en hoe diepgaand moet het antwoord zijn dat ik hem geef?

Hij besloot dat de jonge uil wel een behoorlijk zwaar antwoord zou kunnen bevatten.

De oude uil haalde diep adem en zei: Verwar het zand in de zandloper niet met de tijd. Het zand is alleen een metafoor voor tijd en tijd daarentegen is alleen een metafoor voor ervaringen in het leven. Het zand op de bodem vertegenwoordigt het verleden, het is dood en voorbij. De zandkorrels die op dit moment vallen vertegenwoordigen het heden, het is levend en werkelijk. Het zand in de top symboliseert de verwachtingen naar de toekomst. De korrels die het heden aangeven zijn geringer in aantal dan die van het verleden of de toekomst, maar het heden is veel belangrijker! Ze vertegenwoordigen leven, adem en realiteit.

Begrijp je het tot zover?

Ja, zei de jonge uil, ik denk het wel, ga vooral verder.

Jouw kijk op de tijd zou een weerspiegeling kunnen zijn van hoe je naar jezelf kijkt. Hoe jij je tijd besteedt, kan een manier zijn om jezelf te ontdekken. Hoe jij tijd verloren laat gaan, kan aangeven hoe je jezelf bedriegt. Het meest belangrijke echter, zei de oude uil, is om te zien dat de zandloper elk half uur wordt omgedraaid! Het verleden wordt de toekomst, maar de korreltjes vallen geen twee keer op dezelfde manier naar beneden.

En, vroeg de jonge uil, wat is daaraan nu zo belangwekkend?

Simpel, zei de oude uil, maak je vooral geen zorgen over de toekomst, want vaak vind je de toekomst opgenomen in het verleden. Treur ook niet om het verleden, het kan namelijk keer op keer gevonden worden en zelfs herschapen in de toekomst, zolang je de zandkorrels maar toestaat vrijelijk te vallen.

De jonge uil dacht hier een lange tijd over na.

Dus wat u zegt, reageerde hij uiteindelijk, is dat we onszelf, in komen en gaan, zullen blijven ontmoeten!

Piano-improvisatie

Tot slot

De bloemen zijn voor Fredrik Drijver.

Aan deze viering werkten mee:

Marieke de Vries-Hofman

Rien den Arend

Lia Hol

Hans Hendriks

Marieke Hoeve

Hilde Hijwegen

We wensen u een goede week!



Deel dit artikel





Video

Bekijk opnames.

Zoeken


Nieuwsbrief


Blijf op de hoogte en schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Een robot (of spam-script) Een mens
Volledige naam E-mailadres