Zin op Zondag 2019-2020

01 augustus 2020

Zin op Zondag rond het thema Twijfel

In de reeks Zin op Zondag staat dit jaar ‘Twijfel’ centraal. Op vijf zondagen komt het fenomeen twijfel vanuit verschillende invalshoeken aan de orde en zorgen sprekers en musici voor momenten van bezinning. René Descartes formuleerde in 1644 het adagium: ‘Ik denk, dus ik besta’. Hij concludeerde dat nadat hij had gemerkt dat alles te betwijfelen valt. Wie twijfelt, denkt. En wie denkt, bestaat. De wetenschap is gebaat bij twijfelaars, want dat zijn de kritische geesten die waakzaam zijn. Een weldenkend mens twijfelt! Twijfel geeft ruimte en verdient (her)waardering!

We denken elke dag, dus worden elke dag met kleine en grote twijfels geconfronteerd. In de supermarkt: 32 soorten jam, welke moet het worden? De menukaart in een restaurant: vlees, vis of toch beter vegetarisch? Studiekeuze: de studie die goede kansen geeft op werk of die waar je hart ligt? Twijfels te over. Overvloed die leidt tot regelrechte keuzestress. Hoe om te gaan met deze dagelijkse twijfels is een hele kunst, de kunst van het beslissen.

Ook in de theologie speelt twijfel een rol. Paus Franciscus formuleerde in 2013 zelfs dat twijfel een essentieel onderdeel van het geloof is: ‘Als iemand op alle vragen een antwoord heeft, dan is dat een teken dat God niet bij hem is. Het betekent dat hij of zij religie voor zichzelf gebruikt. Grote leiders in de Bijbel, zoals Mozes, lieten ook ruimte voor twijfels. Je moet God de ruimte geven en niet jouw zekerheden.’ Zo beschouwd neemt het geloof absolute en radicale trekken aan wanneer er geen plaats is voor twijfel.

En dan het nieuws. Elke dag worden we bestookt met nieuws uit alle uithoeken van de wereld via kranten, televisie en sociale media. Het voortdurend twijfelen aan waarheden is fnuikend, maar alles wat je leest klakkeloos voor zoete koek aannemen ook. Wat kun je eigenlijk nog geloven? Nieuws regelmatig betwijfelen lijkt een gezonde raadgever.

Maar kun je ook te veel twijfelen? Denk aan de eeuwige twijfelaar. De mens bij wie de twijfelgedachten en de bijbehorende gevoelens van angst over het gedrag regeren. Een langdurig gevecht tussen ratio en gevoel kenmerkt de heftigheid van deze twijfel. Voortdurend wikken en wegen is op z’n minst vermoeiend en mogelijk zelfs ondermijnend.

En welke plek heeft de intuïtie in het leven, de intuïtie die richting geeft vanuit een zeker weten dat voorbij de twijfel gaat en uit een andere bron lijkt te ontspruiten? Kleine en grote twijfels, ze worden in de komende bijeenkomsten van alle kanten bekeken. Zonder twijfel, vast en zeker! Ook dit jaar bent u weer van harte welkom bij de bijeenkomsten van Zin op Zondag. Nadere informatie vindt u in dit programmaboekje en op de website.

Dirk Meijer


Welmoed Vlieger

De twijfelende mens

27 oktober 2019, 10.30 uur

Op het eerste oog lijken de meeste mensen gelukkig en tevreden. Maar  diep  van  binnen  is  er vaak sprake van een diepe twijfel, onrust of ontreddering, zo observeert de Deense denker Kierkegaard (1813-1855). Je kunt deze vorm van twijfel ook vertwijfeling noemen. Vertwijfelen is iets typisch menselijks en daarom eigenlijk ook

niemand vreemd. We kunnen vertwijfeld raken over het gevoel niet opgewassen te zijn tegen de taken die voor ons liggen, over een verloren liefde, of fysieke of andersoortige beperkingen waar we mee geconfronteerd worden. Ook kunnen we vertwijfeld opgaan in verstrooiing, in oppervlakkigheid en tijdelijkheid, in het iemand anders willen zijn dan wie we zelf zijn. Vertwijfeling is een ziekte waar iedereen eens doorheen moet om bij zichzelf te komen, zegt Kierkegaard. Lijden aan vertwijfeling is in die zin niet treurig maar verheffend omdat het voortkomt uit de hoogste eis die aan de mens gesteld is, namelijk geest te zijn.

Het is dus de kunst om niet voor de twijfel en de vertwijfeling weg te lopen of   te wachten tot deze weer voorbij is. Het komt er volgens filosoof, publicist en domineesdochter Welmoed Vlieger op aan jezelf eerlijk te bevragen, te ontdekken wat je echt voelt en wat je drijft in het leven. Dan leidt vertwijfeling tot zelfkennis.

Welmoed Vlieger studeerde Wetenschap van Godsdienst & Levensbeschouwing en vervolgens Wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Zij werkt momenteel aan een promotieonderzoek over innerlijkheid en politiek aan de VU en is columnist bij dagblad Trouw. Daarnaast begeleidt zij kloosterweekenden en is zij freelance spreker en publicist. Meer informatie: www.welmoedvlieger.nl.

Muziek: Roos Blufpand

Gezeten achter de vleugel zingt Roos Blufpand eerlijke en indringende teksten, waarbij nadenken en twijfelen vanzelf komen.


 

Aart Goedhart

Twijfel, de kunst van het beslissen

8 december 2019, 10.30 uur

We hebben veel keuzes te maken, elke dag weer. In aantal is dat fundamenteel anders dan pakweg

25 jaar geleden. Zowel in de kleine dingen des levens, als in de wat belangwekkender zaken, heeft de Westerse mens een ruime beschikbaarheid aan mogelijkheden en alternatieven.

Veel mensen hebben bij die veelheid aan keuzes  momenten  van aarzeling. Dan gaan ze wikken en wegen, maken rationele voor- en tegen overwegingen, luisteren naar hun gevoel enzovoorts. Dit soort momenten van twijfel worden soms zelfs als last ervaren: mensen ervaren dan een ‘keuzeprobleem’ of zelfs ‘keuzestress’.

Wie goed naar deze twee woorden kijkt, valt iets bijzonders op. Want hoe komen de afzonderlijke delen ervan eigenlijk samen? Hoe kan het hebben van een keuze, als ‘problematisch’ of zelfs ‘stress-gevend’ worden ervaren? Tijdens deze bijeenkomst staan we stil bij deze vraag. Ook behandelen we een aantal perspectieven die deze keuzerijkdom beheersbaar kan maken.

Aart Goedhart, proceskundige en docent, heeft een bijzondere fascinatie voor de momenten dat er geen keuzes lijken te zijn, of dat de beschikbare keuzes alle niet de juiste lijken. Deze momenten van ‘handelingsverlegenheid’ zijn in zijn ogen essentieel, omdat ze zowel een enorme creatieve als een destructieve potentie in zich dragen.

Aart Goedhart (1965) is adviseur, begeleider en coach met ruim 20 jaar ervaring op het gebied van organisatieverandering en -ontwikkeling. Dit doet hij vanuit Wenders, Ontwikkel, Vernieuw en Beweeg Vrij, waar hij samen met Barbara van der Steen oprichter van is. Hij wordt gevraagd bij hardnekkige (maatschappelijke) vraagstukken, waar vooral innovaties in sociale verhoudingen gezocht worden. Daarnaast is hij opleider van organisatieprofessionals (managers, adviseurs) op dit terrein. www.wenders.nu

Muziek: Gert Doekes

met strijkkwartet Het Streekaccent

Als geen ander weet Gert Doekes met zijn muzikanten de juiste toon te treffen en ons hart te raken.

 


IJsbrand Terpstra

Kun je nog geloven wat je leest?

26 januari 2020

We twijfelen tegenwoordig regelmatig over wat we voorgeschoteld krijgen als nieuws. Maar is dat altijd terecht? Wanneer moet je twijfelen en wanneer ben je zeker van je zaak? Ook is de tijd dat we overal mensen tegenkwamen met uiteenlopende meningen voorbij. Vooral op internet krijgen we steeds die informatie die in ons eigen straatje past.

De zogenaamde ‘filterbubbels’ zorgen voor een eenzijdig en beperkt wereldbeeld. Door gebruik te maken van nieuwe technieken lukt het onder meer politieke partijen, artiesten en ondernemers om eigen populariteit te veinzen. Wat zegt het aantal volgers en ‘likes’ over de echtheid van een bericht? Hoe kunnen we informatie die we via nieuwe media tot ons krijgen op waarde schatten? Welke rol hebben de traditionele media zoals kranten en tijdschriften hierin?

In deze bijeenkomst leert journalist en desinformatiespecialist IJsbrand Terpstra ons hoe nepnieuws werkt. Hij laat de technieken zien die worden gebruikt bij de verspreiding ervan. Aan de hand van actuele voorbeelden maakt hij inzichtelijk welke rol emotioneel taalgebruik speelt, hoe beeldmateriaal en conversaties  op internet worden gemanipuleerd en op welke manier nepnieuws en een nepaccount te herkennen zijn.

IJsbrand Terpstra (1993) is historicus/journalist en maakt deel uit van de groep desinformatiespecialisten DROG. Door niet bang te zijn maar de technieken van desinformatie juist te omarmen, ontwikkelt DROG tegenwicht tegen nepnieuws en loopt daarmee voorop in de bestrijding ervan. De groep werkt onder meer voor verschillende Nederlandse en internationale ministeries. www.wijzijndrog.nl

 

Muziek: Saxofoon Quartet OBK Bennekom Wie kent ze niet, dit verrassend en Bennekoms ensemble dat van alle markten thuis is.


 

Christa Anbeek

Chaos en twijfel als begin van geloof

23 februari 2020

Wat kun je nog, als de zin van je leven stuk is? Die vraag hield Christa Anbeek lang  in  haar  greep. Zij werd al jong geconfronteerd met de dood. In korte tijd overleden haar moeder, haar vader en haar broer. De laatste twee door een zelfgekozen dood. Christa zelf reageerde op deze ingrijpende ervaringen door vol te kiezen voor het leven: zij kreeg een dochter.

In haar werk en in haar boeken speelt de vraag ‘hoe je te verhouden tot het leven’ een grote rol. Hevige verliefdheid, verlies van een dierbare, een bergtop bereiken. Positief of negatief, zulke ‘contrastervaringen’ zijn ontregelend. Wat blijkt van waarde te zijn? Wat biedt houvast of geeft weer richting? Roept zo’n ervaring aanvaarding op of verzet?

Auteur en theoloog Christa Anbeek neemt ons mee in haar persoonlijke zoektocht naar antwoorden op deze voor ieder mens herkenbare vragen. Waar het voor haar om draait, is: kun je erop vertrouwen dat er een nieuw begin mogelijk is?

Christa Anbeek (1961) schreef verschillende boeken over zoektochten naar de diepere zin van leven en dood. Voor haar laatste boek ‘Voor Joseph en zijn broer’ kreeg zij de prijs voor het beste spirituele boek van 2019. Zij onderzocht en beoefende inzichten en praktijken uit het boeddhisme, humanisme, christendom, filosofie en literatuur. Zij is bijzonder  hoogleraar  remonstrantse  theologie  aan de Vrije Universiteit en doceerde tot 1 januari 2018 Levensfilosofie aan de Universiteit voor Humanistiek.

 

Muziek: Heleen Venekamp

Veelzijdig harpiste en docent Heleen Venekamp brengt ons muzikale zachtheid en helderheid. www.heleenvenekamp.nl

 

 



Deel dit artikel





Video

Bekijk opnames.

Zoeken


Nieuwsbrief


Blijf op de hoogte en schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Een robot (of spam-script) Een mens
Volledige naam E-mailadres